قرص زینک از ماده معدنی به نام روی ساخته شده است، روی یک ماده مغذی ضروری است که در انواع غذاهای گیاهی و حیوانی به همراه مکملها یافت میشود. نقش کلیدی در سلامت پوست، عملکرد سیستم ایمنی و رشد سلولی دارد و ممکن است در برابر آکنه، التهاب و سایر شرایط از بدن شما محافظت کند. روی یک ماده مغذی است که نقشهای حیاتی زیادی در بدن شما ایفا میکند. از آنجایی که بدن شما به طور طبیعی روی تولید نمیکند، باید آن را از طریق غذا یا مکملهایی نظیر قرص زینک به دست آورید.
طبق برگه اطلاعاتی دفتر مکملهای غذایی آمریکا (NIH ODS):
«Zinc is a nutrient that people need to stay healthy. Zinc is found in cells throughout the body. It helps your immune system fight off invading bacteria and viruses.» ترجمه: «زینک مادهای مغذی است که افراد برای سالم ماندن به آن نیاز دارند. زینک در سلولهای سراسر بدن وجود دارد و به سیستم ایمنی کمک میکند با باکتریها و ویروسهای مهاجم مقابله کند.»
زینک چیست؟
زینک به عنوان یک ماده مغذی ضروری در نظر گرفته میشود، به این معنی که بدن شما نمیتواند آن را تولید یا ذخیره کند. به همین دلیل، باید از طریق رژیم غذایی خود روی را دریافت کنید.
زینک برای فرآیندهای متعددی در بدن شما مورد نیاز است، از جمله:
- بیان ژن
- واکنشهای آنزیمی
- عملکرد ایمنی
- سنتز پروتئین
- سنتز DNA
- التیام زخم
- رشد و توسعه
روی به طور طبیعی در طیف گستردهای از غذاهای گیاهی و حیوانی یافت میشود. همچنین، غذاهایی که به طور طبیعی حاوی این ماده معدنی نیستند، مانند غلات صبحانه و میانوعدهها، اغلب با اشکال مصنوعی روی غنی میشوند. همچنین میتوانید از مکملهای زینک یا مکملهای چند مغذی که روی را تامین میکنند استفاده کنید.
زینک پلاس چیست؟
زینک پلاس چیست؟ زینک یا روی یکی از عناصر مهم ضروری در کنار تمام ویتامینها و مکملها است که بسیاری از آنزیمها و هورمونها برای ترشح و فعال شدن به آن نیاز دارند. این منبع غذایی به قدری مهم است که امروزه، بیشتر از ۵۰ درصد مردم را با کمبود روی مواجه کرده است؛ البته میزان بالای این ماده مغذی هم میتواند مشکلات زیادی را برای بدن ایجاد کند.
قرص زینک پلاس، روی پرقدرت و قابل جذب را با منیزیم، منگنز و ویتامینهای A و B۶ ترکیب میکند تا به بدن شما در استفاده بهینه از روی کمک کند. این یک فرمول مناسب بوده که تمام مواد مغذی را فراهم میکند تا به شرایط مربوط به سطوح پایین روی کمک کند. به زبان سادهتر، اگر بپرسید زینک پلاس برای چیست، پاسخ اصلی این است: کمک به جبران کمبود روی و حمایت از فرآیندهایی که بدن برای انجام آنها به زینک نیاز دارد.
آیا قرص زینک پلاس چاق کننده است؟
تاکنون مطالعات گوناگونی در زمینه ارتباط قرص زینک پلاس با افزایش و کاهش وزن صورت گرفته است. برخی از این تحقیقات حاکی از این هستند که مکمل زینک پلاس در کاهش وزن افراد چاق موثر است و اشتهای آنها را کاهش میدهد. مکمل روی با رژیم غذایی با کالری محدود اثرات مطلوبی در کاهش وزن، نشانگرهای التهابی، مقاومت به انسولین و اشتها در افراد چاق دارد و ممکن است نقش موثری در درمان چاقی داشته باشد.
همچنین، مطالعات اندکی نشان دادهاند که مصرف زینک میتواند در اشخاصی که از سوءتغذیه رنج میبرند یا دچار برخی بیماریها هستند، سبب افزایش وزن شود؛ بنابراین کاهش وزن میتواند به کمبود روی در بدن مرتبط باشد. در نتیجه مصرف زینک پلاس در افرادی که از لحاظ میزان روی در بدن خود مشکلی ندارند، عاملی برای چاقی محسوب نمیشود.
تاثیر زینک پلاس بر بدن
اگر بخواهیم تاثیر زینک پلاس بر بدن را خلاصه کنیم، باید به نقش روی (zn) در سلولها برگردیم. روی یک ماده معدنی حیاتی است که بدن شما به روشهای بیشماری از آن استفاده میکند. در واقع، روی دومین ماده معدنی کمیاب بعد از آهن در بدن شما است و در هر سلولی وجود دارد. روی برای فعالیت بیش از ۳۰۰ آنزیم که به متابولیسم، هضم، عملکرد اعصاب و بسیاری از فرآیندهای دیگر کمک میکنند، ضروری است. علاوه بر این، مصرف قرص زینک پلاس برای رشد و عملکرد سلولهای ایمنی حیاتی است.
این ماده معدنی همچنین برای سلامت پوست، سنتز DNA و تولید پروتئین ضروری است. علاوه بر این، رشد و نمو بدن به دلیل نقش روی در رشد و تقسیم سلولی به مکمل زینک پلاس متکی است. همچنین، روی برای حواس چشایی و بویایی شما مورد نیاز است. یکی از آنزیمهایی که برای حس چشایی و بویایی ضروری است به این ماده مغذی وابسته بوده و کمبود روی میتواند این دو توانایی را کاهش دهد. به همین دلیل کاربرد قرص زینک پلاس و موارد مصرف قرص زینک پلاس معمولاً حول همین نقشها میچرخد: ایمنی، پوست، ترمیم بافت، رشد سلولی و جبران کمبود روی.
فواید مصرف قرص زینک پلاس؛ خواص و خاصیت این مکمل
حالا میرسیم به سؤالی که خیلیها برایشان سوال است: قرص زینک پلاس چه فوایدی دارد؟ Mayo Clinic در جمعبندی خود نوشته است:
«Research suggests that if zinc syrup or lozenges are taken within 24 hours after cold symptoms start, zinc can help shorten the length of a cold.»ترجمه: «پژوهشها نشان میدهد اگر شربت یا آبنبات مکیدنی زینک ظرف ۲۴ ساعت پس از شروع علائم سرماخوردگی مصرف شود، میتواند طول مدت سرماخوردگی را کوتاه کند.»
1. تقویت سیستم ایمنی
از آنجایی که روی برای عملکرد سلولهای ایمنی و پیامرسانی سلولی ضروری است، کمبود آن میتواند منجر به ضعیف شدن پاسخ ایمنی شود. مکملهای روی سلولهای ایمنی خاصی را تحریک میکنند و استرس اکسیداتیو (استرس اکسیدکننده) را کاهش میدهند. علاوه بر این، برخی تحقیقات قدیمی نشان میدهد که مکملهای زینک پلاس به طور قابل توجهی خطر ابتلا به عفونتها را کاهش میدهند و پاسخ ایمنی را در افراد مسنتر تقویت میکنند.
2. تسریع بهبود زخم
روی معمولاً در بیمارستانها به عنوان درمانی برای سوختگیها، زخمهای خاص و سایر آسیبهای پوستی استفاده میشود. از آنجایی که این ماده معدنی نقش مهمی در سنتز کلاژن، عملکرد سیستم ایمنی و پاسخ التهابی ایفا میکند، برای بهبودی مناسب زخم ضروری است. از آنجایی که کمبود روی میتواند بهبود زخم را کند کند، مکمل زینک پلاس با افزایش روی در بدن میتواند بهبود را در افراد زخمی تسریع کند.
3. کاهش خطر ابتلا به برخی بیماریهای مرتبط با افزایش سن
روی به طور قابل توجهی خطر ابتلا به بیماریهای مرتبط با افزایش سن، مانند ذاتالریه، عفونت و دژنراسیون ماکولا مرتبط با سن (AMD) را کاهش دهد. همچنین روی میتواند با افزایش فعالیت سلولهای T و سلولهای کشنده طبیعی که به محافظت از بدن شما در برابر عفونت کمک میکند، استرس اکسیداتیو را کاهش دهد و پاسخ ایمنی را بهبود بخشد.
در برخی از مطالعات نشان داده شده است که افراد مسنتری که مکمل زینک پلاس مصرف میکنند، پاسخ بهتری به واکسیناسیون آنفولانزا، کاهش خطر ابتلا به ذاتالریه و افزایش عملکرد ذهنی را تجربه میکنند.
4. درمان آکنه
آکنه یک بیماری پوستی شایع است که تقریباً حدود ۹.۴٪ از جمعیت جهان را تحت تاثیر قرار میدهد. آکنه توسط انسداد غدد چربی، باکتریها و التهاب ایجاد میشود. مطالعات نشان میدهند که درمانهای موضعی و خوراکی روی میتوانند به طور موثر آکنه را با کاهش التهاب، مهار رشد باکتری P. acnes و سرکوب فعالیت غدد چربی درمان کنند. افراد مبتلا به آکنه دارای سطح پایینی از روی هستند و مکملهای زینک پلاس ممکن است به کاهش علائم کمک کنند.
5. کاهش التهاب
روی در کاهش استرس اکسیداتیو نقش دارد و همچنین سطح برخی از پروتئینهای التهابی را در بدن شما کاهش میدهد. از آنجایی که استرس اکسیداتیو منجر به التهاب مزمن میشود، مکمل زینک پلاس به عنوان یک عامل کمککننده در درمان طیف گستردهای از بیماریهای مزمن، مانند بیماری قلبی، سرطان و زوال ذهنی نقش دارد.
6. فواید زینک پلاس برای مردان
قرص زینک پلاس برای مردان بیشتر به این دلیل مطرح میشود که نیاز روزانه مردان بالغ به روی معمولاً بالاتر است. طبق دادههای NIH و دانشکده بهداشت عمومی هاروارد، مقدار توصیه شده برای مردان بالغ حدود ۱۱ میلیگرم در روز است.
مصرف قرص زینک پلاس برای مردان زمانی منطقیتر است که رژیم غذاییشان روی کافی نداشته باشد؛ مثلاً در گیاهخواری، رژیمهای محدود یا فعالیت بدنی بالا. فواید زینک پلاس برای مردان در عمل همان نقشهای اصلی روی است: حمایت از سیستم ایمنی، سلامت پوست، ترمیم بافت و عملکرد طبیعی آنزیمها. روی در سلامت باروری مردان هم نقش دارد، اما این به معنی درمان قطعی ناباروری با زینک پلاس نیست.
پیشنهاد برای مطالعه بیشتر: بهترین قرص زینک پلاس خارجی و ایرانی
7. فواید زینک پلاس برای زنان
فواید زینک پلاس برای زنان هم به تأمین نیاز روزانه روی برمیگردد؛ این مقدار در زنان بالغ معمولاً ۸ میلیگرم است و در بارداری و شیردهی به ترتیب به ۱۱ و ۱۲ میلیگرم میرسد. زنانی که رژیم محدود دارند، گیاهخوار هستند یا دریافت غذاییشان کافی نیست، ممکن است بیشتر به مکمل نیاز پیدا کنند.
در زنان، خاصیت حمایتی زینک پلاس بیشتر در سلامت پوست، سیستم ایمنی، ترمیم بافت و جبران کمبود روی دیده میشود. با این حال در بارداری و شیردهی نباید خودسرانه مصرف شود، چون خیلی از مولتیویتامینهای این دوره خودشان روی دارند و جمع دوز ممکن است بالا برود.
عوارض مصرف قرص زینک پلاس؛ آیا زینک پلاس عوارض دارد؟
همانطور که کمبود روی میتواند باعث عوارض سلامتی شود، مصرف بیش از حد آن نیز میتواند منجر به عوارض جانبی منفی شود. از شایعترین عوارض مصرف بیش از حد روی میتوان به مسمومیت اشاره کرد که میتواند علائم حاد و مزمن را ایجاد کند.
علائم مسمومیت عبارتند از:
- تهوع و استفراغ
- اسهال
- گرفتگی و درد شکم
- سردرد
مصرف بیش از حد روی همچنین میتواند باعث کمبود سایر مواد مغذی شود. به عنوان مثال، مصرف بالای روی میتواند در جذب مس و آهن شما اختلال ایجاد کند.
NIH در همین مورد نوشته است:
«Yes, too much zinc can be harmful. Signs of too much zinc include nausea, dizziness, headaches, upset stomach, vomiting, and loss of appetite.» ترجمه: «بله، زینک زیاد میتواند مضر باشد. نشانههای مصرف بیش از حد شامل تهوع، سرگیجه، سردرد، ناراحتی معده، استفراغ و کاهش اشتها است.»
Mayo Clinic هم تأکید میکند:
«Taking zinc supplements by mouth long-term and in high doses can lead to copper deficiency. According to the National Institutes of Health, 40 mg of zinc a day is the upper limit of a daily dose of zinc taken by mouth for all people age 19 and older.» ترجمه: «مصرف خوراکی طولانیمدت و با دوز بالای مکمل زینک میتواند به کمبود مس منجر شود. طبق NIH، حد بالای مصرف روزانه روی از راه خوراکی برای افراد ۱۹ سال به بالا ۴۰ میلیگرم است.»
قرص زینک پلاس با چه دارویی تداخل دارد؟
چون زینک پلاس مکمل است، خیلیها فکر میکنند با دارو تداخلی ندارد. روی در روده به بعضی مولکولها میچسبد و جذب هر دو طرف کم میشود. بعضی داروها هم روی را از راه ادرار بیشتر دفع میکنند. پس مهم این نیست که فقط اسم چند دارو را حفظ کنید؛ مهم این است که کدام تداخل اثر درمان را کم میکند و با فاصله زمانی درست میشود.
تداخلها را در سه گروه ببینید:
- زینک اثر دارو را کم میکند (جذب آنتیبیوتیک یا پنیسیلامین پایین میآید)
- دارو موجودی روی بدن را کم میکند (مثل بعضی ادرارآورهای تیازیدی)
- دو مکمل معدنی سر جذب با هم رقابت میکنند (آهن، کلسیم، مس)
۱) آنتیبیوتیکها: مهمترین تداخل عملی
اگر وسط دوره آنتیبیوتیک، زینک پلاس را همان ساعت بخورید، ممکن است هم دارو ضعیفتر شود هم روی کمتر جذب شود. برای یک عفونت، این یعنی اثر درمان کمتر. کینولونها مثل سیپروفلوکساسین (سیپرو) و تتراسایکلینها در روده با روی کمپلکس میسازند. فاصلهای که معمولاً رعایت میشود این است:
- آنتیبیوتیک را حداقل ۲ ساعت قبل از زینک پلاس بخورید.
- یا زینک پلاس را ۴ تا ۶ ساعت بعد از آنتیبیوتیک میل کنید
سفالکسین هم جداگانه اهمیت دارد. اگر با روی همزمان خورده شود، سطح آنتیبیوتیک در خون میتواند حدود یکسوم افت کند. اگر زینک را حدود ۳ ساعت بعد از سفالکسین بخورید، این افت معمولاً دیده نمیشود. ترتیب ساده: اول آنتیبیوتیک، بعد با فاصله زینک.
مثال: سفالکسین ساعت ۸ صبح، زینک پلاس حوالی ۱۱ یا همراه ناهار؛ نه داخل همان لیوان آب.
۲) پنیسیلامین (روماتیسم و ویلسون)
پنیسیلامین برای آرتریت روماتوئید و بیماری ویلسون استفاده میشود. روی میتواند جذب و اثر این دارو را کم کند. فاصله حداقل ۱ ساعت لازم است؛ محتاطانهتر این است که حدود ۲ ساعت فاصله بگذارید و زمان را با پزشک همان بیماری هماهنگ کنید. زینک استات دارویی که برای ویلسون تجویز میشود با کپسول زینک پلاسِ فروشگاهی یکی نیست. زینک پلاس را جایگزین درمان ویلسون نکنید.
۳) داروهای ادرارآور تیازیدی
کلرتالیدون و هیدروکلروتیازید روی را از راه ادرار بیشتر دفع میکنند. اگر کسی مدت طولانی این داروها را برای فشار خون میخورد، ذخیره روی بدنش ممکن است بهتدریج پایین بیاید. اینجا مشکل «کماثر شدن دارو» نیست؛ خالی شدن روی بدن است. تصمیم برای مکمل با پزشک است، نه بالا بردن خودسرانه دوز زینک پلاس.
4. آهن، کلسیم، منیزیم و مس
مصرف همزمان زینک پلاس با آهن، کلسیم یا منیزیم در یک زمان، سر جای جذب در روده رقابت میکند. اگر مکمل آهن مقدار قابل توجهی داشته باشد (حدود ۲۵ میلیگرم یا بیشتر)، جذب روی کمتر میشود. مس هم جدا است: مصرف بالای روی در هفتههای پیاپی جذب مس را مهار میکند.
فاصله عملی:
- زینک پلاس را حداقل ۲ ساعت قبل یا بعد از آهن و کلسیم بخورید.
- مولتیویتامین، آهن بارداری و زینک پلاس را در یک قورت قاطی نکنید.
امگا ۳ معمولاً تداخل جذب مهمی با زینک ندارد. اگر داروی رقیقکننده خون، داروی قلب یا چند مکمل با هم مصرف میکنید، برنامه را با داروساز چک کنید؛ مسئله گاهی جمع دوز مواد است، نه خود امگا ۳.
5. داروهای خاص که باید با پزشک هماهنگ شوند
اگر داروی HIV (از جمله رژیمهای حاوی ریتوناویر یا آتازاناویر) یا بعضی داروهای این گروه را میخورید، بدون هماهنگی متخصص عفونی یا داروساز زینک پلاس را وسط برنامه اضافه نکنید. در شیمیدرمانی هم خودسرانه مکمل روی شروع نکنید. تصمیم فقط با انکولوژیست است. برای پوکی استخوان، داروهای خوراکی مثل ریزدرونات بهتر است با فاصله حداقل حدود ۲ ساعت از مکملهای معدنی (از جمله روی) خورده شوند.
موارد احتیاط کپسول زینک پلاس چیست؟
در دسترس بودن زینک پلاس در داروخانه یعنی برای همه و به هر مدتی بیخطر است؟ خیر. موارد احتیاط کپسول زینک پلاس بیشتر برای کسانی است که روی را جور دیگری دفع میکنند، چند مکمل با هم میخورند، یا در دورهای هستند که دوز اشتباه هزینه بیشتری دارد. قبل از شروع، این گروهها بهتر است با پزشک یا داروساز حرف بزنند:
- بیماری کلیه یا کبد
- مشکلات گوارشی مزمن و جراحی معده یا روده
- کمبود مس یا کمخونی نامشخص
حساسیت به هر جزء فرآورده - مصرف همزمان آنتیبیوتیک، ادرارآور، آهن، کلسیم یا داروهای خاص
- کودکانی که شربت مولتیویتامین یا قطره جداگانه هم میگیرند
اگر تصمیم به مصرف گرفتهاید:
- همه داروهای نسخهای و بدون نسخه را به پزشک بگویید تا جمع روی بدن بالا نرود.
- بیشتر فرآوردههای بزرگسال دوز نسبتاً بالایی از روی دارند؛ بیش از یک عدد در روز را بدون تجویز بالا نبرید.
- بارداری و شیردهی دوره آزمون و خطا نیست؛ خودسرانه شروع نکنید.
- آهن و کلسیم را با زینک پلاس در یک زمان نخورید؛ حدود ۲ ساعت فاصله بگذارید.
- کپسول بزرگسال را به کودک خردسال ندهید. کودک فرآورده و دوز مخصوص سن میخواهد.
- اگر بعد از مصرف تهوع شدید، بثورات، تورم لب یا تنگی نفس دیدید، مصرف را قطع کنید و کمک پزشکی بگیرید.
زینک پلاس تقویت روزانه همیشگی برای افراد سالم با غذای کافی نیست. اگر کمبود مطرح نیست، مصرف طولانی فقط بار معده، تعادل مس و داروهای همزمان را زیاد میکند.
قرص زینک پلاس برای چه سنی مناسب است؟
| گروه سنی | نیاز تقریبی روزانه | نکته مصرف زینک پلاس |
| تا ۶ ماه | ۲ میلیگرم | مکمل بزرگسال ممنوع؛ فقط با نظر پزشک کودکان |
| ۷ ماه تا ۳ سال | ۳ میلیگرم | فرآورده کودک، نه کپسول بزرگسال |
| ۴ تا ۸ سال | ۵ میلیگرم | دوز باید دقیقاً مناسب سن باشد |
| ۹ تا ۱۳ سال | ۸ میلیگرم | بدون تجویز، قرص ۱۵ میلیگرمی خودسرانه نه |
| پسر ۱۴–۱۸ سال | ۱۱ میلیگرم | در رشد سریع، اول غذا؛ بعد در صورت کمبود مکمل |
| دختر ۱۴–۱۸ سال | ۹ میلیگرم | جوش و خستگی نوجوانی همیشه کمبود روی نیست |
| مرد بالغ | ۱۱ میلیگرم | کپسول بزرگسال معمولاً برای این گروه طراحی شده |
| زن بالغ | ۸ میلیگرم | اگر مولتیویتامین جداگانه روی دارد، جمع دوز را حساب کنید |
| سالمند | مشابه بزرگسال | تداخل دارویی مهمتر از خود سن است |
در نوجوان و بزرگسال، اگر غذا کافی باشد و کمبود ثابت نشده باشد، زینک پلاس اجباری نیست. در سالمند ممکن است اشتها، تنوع غذا و چنددارویی باعث کمبود یا تداخل شود. خیلی از سالمندان داروی قلب، فشار، دیابت یا آنتیبیوتیک میخورند؛ اینجا زمان بندی مهمتر از «تقویت عمومی» است.
قرص زینک پلاس در بارداری
روی برای تقسیم سلولی و رشد جنین لازم است، اما قرص زینک پلاس در بارداری را نباید روی مولتیویتامین بارداری سوار کرد و فکر کرد هرچه بیشتر، جنین قویتر. نیاز روی در بارداری:
- ۱۹ سال به بالا: حدود ۱۱ میلیگرم در روز
- ۱۴ تا ۱۸ سال: حدود ۱۲ میلیگرم در روز
- حد بالای تحمل در بزرگسال باردار: حدود ۴۰ میلیگرم از همه منابع (غذا + مکمل)
خیلی از مولتیویتامینهای بارداری خودشان روی دارند. اگر زینک پلاس هم اضافه شود، جمع دوز ممکن است بیدلیل بالا برود. تهوع بارداری هم با مکمل معدنی، مخصوصاً معده خالی، بدتر میشود. جعبه مولتیویتامین، آهن، کلسیم و زینک پلاس را نزد پزشک زنان ببرید تا هم مقدار کل روی مشخص شود هم فاصله آهن و زینک تنظیم گردد. هدف بارداری مکمل بیشتر نیست؛ هدف دوز کافی و ایمن است.
قرص زینک پلاس در شیردهی
روی جزء طبیعی شیر مادر است. سطح روی شیر با گذشت ماهها خودش پایین میآید و این افت لزوماً به مکمل مادر ربط ندارد.
قرص زینک پلاس در شیردهی فقط وقتی معنا دارد که نیاز تغذیهای مادر تأمین نشده باشد یا پزشک لازم بداند.
- نیاز روزانه شیردهی ۱۹ سال به بالا: حدود ۱۲ میلیگرم
- ۱۴ تا ۱۸ سال: حدود ۱۳ میلیگرم
- حد بالای بزرگسال: حدود ۴۰ میلیگرم
دوزهای معمول نزدیک به نیاز روزانه معمولاً سطح روی شیر را زیاد جابهجا نمیکنند. دوز خیلی بالاتر را خودسرانه برای تقویت شیر یا ریزش موی بعد زایمان شروع نکنید. ریزش مو بعد از زایمان در بسیاری از مادران همان تغییر طبیعی چرخه مو است و با زمان بهتر میشود.
کمبود آهن، اختلال تیروئید یا غذای ناکافی میتواند آن را بدتر کند. پس زینک پلاس را درمان قطعی ریزش موی شیردهی ندانید. اگر مکمل بعد از زایمان، مولتیویتامین و زینک پلاس را با هم میخورید، مقدار کل روی هر سه را جمع بزنید. در شیردهی هم خودسرانه دوز بالا نگیرید.
نحوه مصرف قرص زینک پلاس و بهترین زمان مصرف
به منظور جلوگیری از مصرف بیش از حد، از مکملهای روی با دوز بالا خودداری کنید، مگر اینکه پزشک توصیه کند. مقدار توصیه شده رژیم غذایی (RDA) برای مردان بالغ ۱۱ میلیگرم و برای زنان بالغ ۸ میلیگرم است. افرادی که باردار و شیرده هستند باید به ترتیب ۱۱ و ۱۲ میلیگرم در روز مصرف کنند.
افرادی که محدودیتهای غذایی خاصی از جمله گیاهخواری دارند، ممکن است در تامین نیازهای خود به تنهایی از طریق رژیم غذایی مشکل داشته باشند. بنابراین، پیشنهاد ما به این افراد مصرف مکملهای زینک پلاس برای جبران کمبود روی و ویتامینهای بدن است.
برای نحوه خوردن قرص زینک پلاس این نکات عملی را در نظر بگیرید:
- معمولاً روزی یک عدد، طبق برچسب محصول
- اگر معدهتان حساس است، همراه غذا میل کنید تا تهوع کمتر شود.
- با لبنیات زیاد، مکمل آهن یا غلات کاملِ پر از فیتات، همزمان قاطی نکنید؛ فاصله زمانی بهتر است.
- بهترین زمان مصرف قرص زینک پلاس برای خیلیها همراه صبحانه یا ناهار است؛ مهمتر از ساعت دقیق، نظم روزانه است.
- اگر آنتیبیوتیک (مثل تتراسایکلین یا کینولون) مصرف میکنید، بین دارو و زینک پلاس چند ساعت فاصله بگذارید.
مصرف درست زینک پلاس یعنی: دوز رویِ روی برچسب را ببینید، آن را با RDA و حد ۴۰ میلیگرم بزرگسالان مقایسه کنید و بدون تجویز، دوره را بینهایت ادامه ندهید.
موارد منع مصرف قرص زینک پلاس چیست؟
موارد منع مصرف قرص زینک پلاس یعنی شرایطی که شروع یا ادامه مکمل منطقی نیست، مگر با نظر تخصصی.
از مصرف دوری کنید یا فوراً پزشک را در جریان بگذارید اگر:
- به روی یا هر جزء دیگر فرآورده (از جمله ویتامین A، B۶ یا افزودنیها) حساسیت شناختهشده دارید.
- قبلاً با مکمل معدنی کهیر، خارش، تورم صورت و لب، خسخس یا تنگی نفس گرفتهاید.
- بدون نیاز ثابتشده، دوز بالای روی میخواهید برای احتیاط مصرف کنید.
- کمبود مس دارید یا کمخونی و علائم عصبی ناشی از اختلال مس در شما مطرح است.
- پزشک به دلیل بیماری زمینهای مکمل روی را مناسب ندانسته است.
در بیماری کلیوی قابل توجه روی تا حدی از راه کلیه دفع میشود و تعادل مواد معدنی بههمریختهتر است. این یعنی احتیاط جدی و تنظیم با پزشک کلیه؛ نه شروع آزاد از قفسه داروخانه.
یک اشتباه رایج: از دست دادن بویایی مربوط به ژل یا اسپری بینی حاوی روی است، نه لزوماً قرص یا کپسول خوراکی زینک پلاس. روی را داخل بینی نکنید و شکل مصرف را با شکل دارویی قاطی نکنید. اگر علائم آلرژی شدید ظاهر شد، مصرف را قطع کنید و کمک فوری بگیرید.
اطلاعات دارویی زینک پلاس
| مشخصه | توضیح کاربردی |
| طبقه | مکمل تغذیهای حاوی روی، گاهی همراه ویتامین و مواد معدنی کمکی |
| ماده مؤثر اصلی | روی (زینک) به شکل عنصری؛ مقدار را از برچسب بخوانید |
| ترکیبات همراه رایج | منیزیم، منگنز، ویتامین A، ویتامین B۶؛ در بعضی برندها گروه B یا ویتامین C |
| شکلهای عرضه | قرص، کپسول، جوشان، شربت کودک |
| دوز رایج بزرگسال | اغلب ۱۰ یا ۱۵ میلیگرم روی عنصری، معمولاً روزی یک عدد |
| راه مصرف | خوراکی؛ حساسها همراه غذا |
| جذب | روده باریک؛ رقابت با آهن، کلسیم و بعضی آنتیبیوتیکها |
| دفع | عمدتاً گوارشی؛ بخشی کلیوی |
| نیاز روزانه بزرگسال | مرد ۱۱ میلیگرم / زن ۸ میلیگرم |
| حد بالای بزرگسال | ۴۰ میلیگرم روی در روز از همه منابع، مگر تجویز پزشکی |
| نگهداری | خشک، دور از نور و رطوبت، دور از دسترس کودک |
| نکته ایمنی | داروی بیماری نیست؛ جایگزین غذا و درمان پزشکی نمیشود |
جمع بندی
قرص زینک پلاس چیست؟ یک مکمل حاوی روی همراه با موادی مثل منیزیم، منگنز و ویتامینهای A و B۶ است که برای کمک به جبران کمبود روی و حمایت از ایمنی، پوست، ترمیم زخم و رشد سلولی است. فواید قرص زینک پلاس وقتی بیشتر دیده میشود که بدن واقعاً به آن نیاز داشته باشد. عوارض قرص زینک پلاس بیشتر با دوز بالا و مصرف طولانی خود را نشان میدهد؛ مخصوصاً تهوع، مشکلات گوارشی و اختلال جذب مس. اگر گیاهخوار هستید، رژیم محدود دارید یا علائم کمبود روی دارید، درباره مصرف قرص زینک پلاس با پزشک یا داروساز صحبت کنید و در صورت نیاز آن را از داروخانه آنلاین جوردارو تهیه کنید. مکمل جای غذای متنوع را نمیگیرد.
سوالات متداول
قرص زینک پلاس برای چیست؟
زینک پلاس برای تأمین روی مورد نیاز بدن و در صورت وجود کمبود یا نیاز تغذیهای بیشتر، استفاده میشود. از مهمترین نقشهای روی میتوان به حمایت از سیستم ایمنی، رشد و تکامل، سلامت پوست و مو، ساخت پروتئین و ترمیم زخم اشاره کرد.
فواید قرص زینک پلاس چیست؟
مهمترین فواید مرتبط با زینک شامل حمایت از سیستم ایمنی، رشد و تکامل، ساخت DNA و پروتئین، ترمیم زخم و حفظ عملکرد طبیعی سلولهاست. اگر مکمل حاوی ویتامینهای دیگری نیز باشد، بخشی از اثرات آن به همان ترکیبات اضافهشده مربوط میشود.
آیا زینک پلاس برای مو و جلوگیری از ریزش مو مفید است؟
روی برای رشد و عملکرد طبیعی سلولها ضروری است و کمبود آن میتواند با مشکلاتی مانند ریزش مو همراه باشد. بنابراین، در صورت وجود کمبود روی، مصرف مکمل میتواند به رفع این کمبود کمک کند؛ اما زینک پلاس درمان همه انواع ریزش مو نیست.
قرص زینک پلاس چه ویتامینهایی دارد؟
ترکیبات زینک پلاس در برندهای مختلف یکسان نیست. بسیاری از محصولات علاوه بر روی، حاوی ویتامینهای گروه B و گاهی ویتامین C، بیوتین یا مواد معدنی دیگری هستند. بنابراین برای اطلاع دقیق باید ترکیبات درجشده روی بستهبندی همان محصول بررسی شود.
تفاوت زینک پلاس با قرص زینک معمولی چیست؟
قرص زینک معمولی ممکن است عمدتاً برای تأمین روی طراحی شده باشد، در حالی که زینک پلاس علاوه بر روی، معمولاً ترکیبات دیگری مانند ویتامینهای گروه B یا ویتامین C دارد. فرمول دقیق هر محصول به شرکت سازنده بستگی دارد.
آیا قرص زینک پلاس عوارض دارد؟
بله. دریافت بیش از حد روی میتواند باعث تهوع، استفراغ، درد شکم و سایر مشکلات گوارشی شود و مصرف زیاد و طولانیمدت آن ممکن است جذب مس را کاهش دهد. به همین دلیل نباید دوز مکمل بدون نظر پزشک یا داروساز افزایش پیدا کند.
بهترین زمان مصرف قرص زینک پلاس چه زمانی است؟
زمان مصرف به نوع محصول و شرایط فرد بستگی دارد. اگر مصرف زینک با معده خالی باعث تهوع یا ناراحتی معده شود، میتوان آن را همراه غذا مصرف کرد. مهمتر از انتخاب یک ساعت ثابت، رعایت مقدار مصرف درجشده روی محصول یا توصیه پزشک است.
قرص زینک پلاس را چگونه مصرف کنیم؟
مقدار مصرف باید بر اساس میزان روی موجود در محصول، سن، نیاز تغذیهای و شرایط فرد تعیین شود. بنابراین بهتر است دستور مصرف روی بستهبندی رعایت شود و در صورت نیاز به مصرف طولانیمدت یا دوزهای بالاتر، با پزشک یا داروساز مشورت شود.
آیا قرص زینک پلاس برای لاغری مناسب است؟
زینک پلاس مکمل لاغری محسوب نمیشود و شواهدی وجود ندارد که مصرف معمول آن بهتنهایی باعث کاهش وزن شود. اگر فرد کمبود روی داشته باشد، تأمین نیاز بدن اهمیت دارد، اما نباید از زینک پلاس بهعنوان چربیسوز استفاده کرد.
آیا قرص زینک پلاس برای کودکان مناسب است؟
کودکان به روی برای رشد و تکامل طبیعی نیاز دارند، اما نباید مکمل بزرگسالان را خودسرانه به کودک داد. نوع مکمل و مقدار مصرف باید متناسب با سن و نیاز کودک باشد و در صورت نیاز با نظر پزشک یا داروساز انتخاب شود.
آیا قرص زینک پلاس با آهن تداخل دارد؟
مصرف همزمان برخی مکملهای حاوی دوز بالای آهن و روی میتواند بر جذب این مواد معدنی اثر بگذارد. اگر هر دو مکمل را مصرف میکنید، بهتر است زمان مصرف آنها را بر اساس دستور پزشک یا داروساز تنظیم کنید.