به اعتقاد بسیاری از مردم گلو درد و یا خارش گلو به این معنی است که در معرض عفونت و یا آغاز سرماخوردگی قرار دارند! اوضاع وقتی بدتر میشود که از این میان برخی به مصرف خودسرانه آنتی بیوتیک ها روی میآورند. در حالت کلی و از منظر پزشکی نمیتوان هر خارش و یا درد ناحیه حلق و گلو را به تنهایی نشانه عفونت دانست گر چه میتوان در صورت داشتن سایر علائم مانند تب و مشاهده تورم و کلونیهای عفونی و …دیگر در کنار آن یکی از دلایل آغاز بیماری به حساب آورد اما در بسیاری از موارد خارش گلو میتواند به علت حساسیتهای ساده باشد که با رعایت برخی نکات و یا حداکثر مصرف یک آنتی هیستامین بهبود پیدا کند. درد گلو نیز به دلایل مختلفی ممکن است اتفاق بیافتد، از حساسیتهای ساده تا عوارض ابتلا به عفونتهای گوشی که در اینجا بررسی خواهیم کرد.
نکته مهم این است که روش درمان گلودرد باید بر اساس علت ایجاد آن انتخاب شود. مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک نهتنها برای گلودردهای ویروسی فایدهای ندارد، بلکه میتواند باعث افزایش مقاومت باکتریها به داروها شود. در این مقاله، علتهای مختلف گلودرد، علائم هشداردهنده، روشهای خانگی تسکین درد، داروهای مناسب و تفاوت درمان گلودرد ویروسی و باکتریایی را بررسی میکنیم تا بدانید هنگام مواجهه با این مشکل چه اقداماتی لازم است.
گلو درد چیست؟
از بیماریهای شایعی است که بیشتر کودکان و نوجوانان را درگیر خود میکند. گلو درد به دلایل گوناگونی اتفاق میافتند، خوردن برخی غذاهای حساسیتزا، مصرف دخانیات، عوارض ثانویه عفونتهای گوشی و حتی قورت دادن برخی خوراکیهای جامد هرکدام میتوانند سبب ایجاد گلو درد در شما شوند اما گلودردهای شدید به دلایل مختلفی از جمله عفونتهای ویروسی، باکتریایی و یا محیطی (هوای خشک یا آلودگیهای زیستمحیطی) به وجود میآیند و با عوارضی همچون درد، خشکی یا خارش در گلو بروز میکند. هنگامی که به پزشک مراجعه میکنید، او گلو درد شما را به شکل التهاب گلو یا لوزه شناسایی میکند. جالب است بدانید که تنها 5 تا 10 درصد گلودردها توسط عفونت باکتریایی رخ میدهند و بیشتر آنها جزو گلودرد ویروسی به شمار میآیند که برای درمان آنها نیازی به مصرف آنتی بیوتیک ندارید.

اینفوگرافی گلودرد: آشنایی با دلایل ابتلا به گلودرد و روشهای مختلف درمان آن
مهمترین عوامل گلو درد
دلایل گلو درد را میتوان به سه دسته کلی تقسیم کرد:
۱-عفونتهای ویروسی که باعث گلو درد می شوند
همانطور که گفته شد مسئول نزدیک به 90 درصد گلودردها، عفونتهای ناشی از ویروسها هستند که مهمترین نشانهای که از خود نشان میدهند خشکی گلو، خارش گلو و درد در این ناحیه است. عفونتهای ویروسی که باعث گلو درد میشوند معمولاً به فاصله یک تا دو هفته توسط سیستم ایمنی کنترل میشوند و فرد بهبود مییابد به همین دلیل در بیشتر موارد برای درمان گلو درد ویروسی پزشک استراحت کامل را به شما پیشنهاد میدهد. توجه کنید که برای درمان گلودرد به واسطه این عوامل استفاده از آنتی بیوتیک ها تقریباً هیچ تأثیری در روند بهبودی شما نخواهند داشت. البته می توان با مصرف آبنبات های سرد مکیدنی به بهبود التهاب گلو کمک کرد.
«متخصصان گوش و حلق و بینی تأکید میکنند که بیش از ۹۰ درصد گلودردها منشا ویروسی دارند و تجویز خودسرانه آنتیبیوتیک نه تنها کمکی به درمان نمیکند، بلکه مقاومت دارویی ایجاد میکند.»
برخی از عوامل ویروسی که باعث گلو درد نیز میشوند عبارتاند از:
- سرخک
- سرماخوردگی
- انواع آنفولانزا مخصوصاً آنفلوانزای مرغی
- بیماریهای ویروسی دیگر که با افزایش دمای بدن، تب و یا خارش همراه هستند.
- اوریون که عفونت به وجود آمده به واسطه آن میتواند باعث تورم غدد بزاق ناحیه گردن شود.
- کرونا، گلودرد نیز در کنار سرفههای خشک، اختلالات بویایی، بدن درد و تنگی نفس از نشانههای ابتلا به کرونا است.
- مونونوکلئوز (بیماری بوسه) و آبله مرغان: عفونتهای ویروسی دیگری که میتوانند باعث گلودرد شدید همراه با خستگی مفرط شوند.
۲-عفونتهای باکتریایی که باعث گلو درد می شوند
بعضی از گلودردها به دلیل ورود و تکثیر باکتریها در ناحیه حلق و لوزهها ایجاد میشوند. یکی از مهمترین عوامل باکتریایی، استرپتوکوک گروه A است که میتواند باعث نوعی التهاب حلق به نام فارنژیت استرپتوکوکی شود.
- استرپتوکوک گروه A
این بیماری اغلب در میان کودکان و نوجوانان شایع است اما میتواند در هر سنی رخ دهد. گلو درد استرپتوکوکی باعث اشکال در بلع و صحبت کردن میشود و منجر به عفونت لوزه میشود. گلودرد استرپتوکی بدون سرفه و آبریزش بینی است اما این عفونت ممکن است همراه با عفونتهای مجاری تنفسی فوقانی و علائم سرماخوردگی همراه باشد. در عفونت استرپتوکی امکان تورم غدد لنفاوی گردن نیز وجود دارد. - گاستریت گلو
عامل ایجاد ورم در ناحیه گلو است و بیشتر کودکان را قرار میدهد، از این گاستریت گلو را مسبب نزدیک به چهل درصد از گلودردهای کودکان مینامند.
مطابق اطلاعات مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا (CDC)، این باکتری حدود ۵ تا ۱۵ درصد موارد فارنژیت در بزرگسالان و ۲۰ تا ۳۰ درصد موارد آن در کودکان را ایجاد میکند.
۳-دیگر عواملی که باعث گلو درد می شوند
- آلرژی: حساسیت سیستم ایمنی بدن به گردهها، چمنها، حیوانات، گلها و سایر گیاهان سبب آزاد شدن مواد شیمیایی میشود که در نتیجه آن مشکلاتی مانند گرفتگی بینی، آبریزش چشم و عطسه و تحریک گلو و خارج شدن مخاط بینی از پشت گلو، بروز میکند.
- هوای خشک: هوای خشک سبب جذب رطوبت موجود در دهان و بینی شده و سبب ایجاد خشکی و سوزش میشود این حالت بیشتر در زمانی که بخاری در خانه روشن است اتفاق میافتد.
- عوامل تحریککننده: دود، مواد شیمیایی، برخی از مواد موجود در طبیعت و همچنین مواد شیمیایی مانند سیگار و آلودگی هوا میتوانند موجب تحریک گلو شوند.
- صدمه و آسیب: صدمه و آسیبهای فیزیکی نیز میتوانند باعث گلو درد شوند، برای مثل ضربه به این ناحیه و یا بلع نادرست مواد غذایی ممکن است باعث فشار به بخش و در نتیجه گلو درد شود. برای مثال بیشتر افرادی که تجربه احساس خفگی به واسطه گیرکردن شیء یا ماده غذایی در گلو دارند تا چندین روز با احساس گلو درد روبرو خواهند شد.
- بیماری ریفلاکس معده: در بیماری رفلاکس معده به مری (GERD)، محتویات اسیدی معده به سمت مری برمیگردند و ممکن است باعث تحریک ناحیه گلو شوند. این مشکل گاهی با سوزش گلو، گرفتگی صدا، ترش کردن و صاف کردن مکرر گلو همراه است.
- تومور: یکی از عوارض جانبی ابتلا به برخی از سرطانها تشکیل تومور در نزدیک نواحی گردن است، تومورهای گلو، حنجره و زبان هرکدام میتوانند باعث ایجاد گلو درد شوند. با این حال شیوع این درد در بیماران بسیار ناچیز گزارش شده است.
-
تنفس دهانی در خواب: نفس کشیدن از راه دهان به جای بینی هنگام خواب، سبب خشکی شدید و سوزش گلو در ابتدای صبح میشود.
-
عفونت اپیگلوتیت: نوعی عفونت نادر اما خطرناک گلو که تورم بافتها و اختلال در تنفس را به همراه دارد.
عواملی که باعث گلو درد می شوند میتوانند از آلرژی ها و حسایت های فردی تا انواع عفونت های ویروسی و باکتریایی را شامل شوند که تشخیص آن به عهده پزشک معالج شما است.

مهمترین عوامل گلو درد
التهاب گلو چگونه ایجاد می شود؟
یکی از عوامل دیگری که موجب احساس گلو درد میشود التهاب گلو است. التهاب گلو به دلایل مختلفی مثل حساسیت، عفونت باکتریایی و ویروسی در فصول سرد بخصوص در زمستان بروز میکند و با شناسایی به موقع علائم آن میتوان التهاب گلو را تسکین داد و حتی در اغلب موارد آن را درمان کرد. چهار عامل در التهابات گلو نقش دارند:
- فارنژیت: به التهاب پشت گلو و بخش حنجره، همان فارنژیت است که اغلب افراد آن را با نام گلو درد میشناسند. فارنژیت علاوه بر التهاب میتواند باعث خارش گلو و مشکل بلع در گلو شود. عوامل متعدد عفونتهای ویروسی و باکتریایی میتوانند باعث التهاب گلو شوند. بعضی از علائم آن مشابه سرماخوردگی و آنفولانزا است ولی به طور کلی عفونتهای ویروسی شایعترین علت فارنژیت هستند.
- لارنژیت: همان التهاب حنجره و تارهای صوتی جلوی گلو است. این التهابها باعث خشونت صدا و گاه از بین رفتن کامل صدا به شکل موقت میشود. عامل این نوع التهابات اغلب، آلرژی، رفلاکس معده و عفونتهای ویروسی هستند و معمولاً حدود یک هفته تا ده روز بیمار را درگیر میکنند.
- زخم گلو: این زخمها در گلو، تارهای صوتی یا مری قرار داشته و حاوی چرک هستند و عامل آنها مانند لارنژیت است.
- التهاب لوزهها: لوزهها مجموعهای از بافتهای دو طرف حلق هستند که درنتیجه عفونت ویروسی یا باکتریایی ملتهب می شوند.
علائم گلو درد چیست؟
همانطور که دیدید گلودرد به دلایل مختلفی ایجاد میشود و علائم آن نیز به همین خاطر میتواند متفاوت باشد. با این حال بیشتر افرادی که گلو درد دارند حداقل یکی از نشانههای زیر را در خود میبینند:
- احساس خراشیدگی در ناحیه گردن و گلو
- خشکی گلو و حس سوزش در آن
- درد به هنگام بلع مواد غذایی یا صحبت کردن
- قرمزی و تورم لوزهها و وجود نقاط سفید یا زرد در این ناحیه که از نشانههای التهاب لوزه به واسطه استرپتوکوک ها هستند.
- بدن درد، آبریزش بینی، احتقان یا گرفتگی بینی و تورم غدد لنفاوی که از علائم فارنژیت ویروسی است.
- علائم و نشانههای جانبی گلو درد شامل گرفتگی بینی، آبریزش بینی، عطسه کردن، سرفه کردن، تب و لرز، صدای خشن، بدن درد، سردرد، مشکل بلع و از دست دادن اشتها است.
یکی از علائم گلو درد احساس درد به هنگام بلع مواد غذایی یا صحبت کردن است.
گلو درد بدون علائم سرماخوردگی
گاهی فرد بدون داشتن علائم معمول سرماخوردگی مانند عطسه، سرفه و آبریزش بینی دچار گلودرد میشود. این وضعیت میتواند دلایل مختلفی داشته باشد و همیشه نشانه یک بیماری باکتریایی نیست. یکی از علتهای احتمالی، عفونت استرپتوکوکی گروه A است. این عفونت ممکن است با گلودرد ناگهانی، تب، التهاب لوزهها، درد هنگام بلع و تورم غدد لنفاوی جلوی گردن همراه باشد.
در برخی افراد نیز گلودرد بدون علائم سرماخوردگی به دلیل رفلاکس معده، خشکی هوا، تنفس از راه دهان یا ترشحات پشت حلق ایجاد میشود. اگر گلودرد با درد شدید، تب، تهوع، سردرد یا تورم لوزهها همراه باشد، بهتر است برای تشخیص علت به پزشک مراجعه کنید. در صورت شک به عفونت استرپتوکوکی، ممکن است انجام آزمایش سریع یا کشت گلو ضروری باشد.
مطلب پیشنهادی: آشنایی سریع با ویتامین E و فواید آن
درمان های خانگی گلو درد

درمان های خانگی گلو درد
مصرف دارو در کشور ما نزدیک به سه برابر مصرف جهانی است از این رو شاید بهتر باشد بیشتر با مراقبتهای خانگی آشنا شویم. مراقبتهای خانگی درمان گلو درد شامل موارد زیر است:
- نوشیدن مقدار زیادی مایعات برای جلوگیری از کم آبی بدن
- خوردن سوپ گرم
- قرقره کردن آب نمک گرم
- استفاده از مرطوبکنندهی هوا
- استراحت در خانه تا زمان بهبودی کامل
- درصورتی که تب یا درد زیادی داشتید میتوانید با مشورت پزشک از داروهای بدون نیاز به نسخه برای تسکین درد و تب استفاده کنید مانند استامینوفن یا ایبوپروفن
درمان گلو درد با لیمو و عسل
اگر مشکل گلو درد شما ناشی از رفلاکس معده نیست یکی از مؤثرترین راه های درمان گلو درد مصرف لیمو است. لیمو باعث از بین رفتن مخاط جمع شده در ناحیه گلو و تسکین درد شما میشود. علاوه بر این ویتامین سی موجود در این میوه به نوعی میتواند باعث تقویت سیستم ایمنی بدن شما نیز بشود. ترکیب لیمو و عسل در یک لیوان آب گرم از قدیم برای درمان گلو درد توصیه و استفاده میشد چرا که عسل خواص آنتی باکتریال طبیعی در خود دارد و با خاصیتی که در خود دارد باعث کاهش التهاب گلو و درمان سریع گلو درد میشود.
درمان گلو درد با آب نمک
قرقره کردن آب نمک نیز یکی از روشهای قدیمی برای درمان سریع گلو درد است. نمک میتواند باعث ضدعفونی کردن و از بین بردن خلط در ناحیه گلو شود و به این ترتیب باعث کاهش گلو درد شما شود. برای استفاده از این روش میتوانید یک قاشق چایخوری نمک را در لیوان آب گرم حل کنید. معمولاً کودکان به واسطه طعم شور آن تمایلی به این کار ندارند، بهتر است قرقره کردن را به آنها آموزش دهید و یا مقداری عسل را نیز به محلول اضافه کنید. قرقره کردن آب نمک سه تا 4 بار در روز به درمان گلو درد بدون علائم سرماخوردگی شما کمک زیادی میکند.
درمان گلو درد با سیر
خواص ضد باکتریایی و ضدعفونیکننده سیر بر کسی پوشیده نیست، ترکیب آلیسین موجود در این گیاه باعث کاهش دردهای شما در ناحیه گلو میشود. مصرف سیر میتواند به صورت خام، پخته و یا روغن سیر باشد. علاوه بر این میتوانید دمنوش سیر تهیه کنید و با اندکی عسل آن را میل کنید.
درمان گلو درد با زنجبیل
زنجبیل نیز یکی از گیاهان با ارزش در طب سنتی به شمار میآید که در فرهنگ سه کشور، ایران، چین و هند قدمت بسیار زیادی دارد. زنجبیل خواص بسیار زیادی برای کنترل مشکلات معده و تقویت بدن دارد. یکی از بهترین روشهای خانگی برای درمان گلودرد و سرماخوردگی استفاده از این گیاه است. زنجبیل را هم میتوانید به صورت تازه و هم به صورت پودر شده تهیه کنید، دمنوش و چای زنجبیل را نیز میتوانید برای درمان گلو درد استفاده کنید. برای درست کردن این دمنوش میتوانید از دو قاشق چایخوری زنجبیل رنده شده و یا یکی قاشق چایخوری پودر آن استفاده کنید و به مدت 5 تا ده دقیقه اجازه دهید به خوبی در قوری دم بکشد.
«پزشکان عمومی توصیه میکنند که در ساعات اولیه بروز علائم گلودرد، هیدراته نگه داشتن بدن و استفاده از محلولهای ضدعفونیکننده طبیعی مانند آبنمک گرم، مؤثرترین راهکار برای کنترل التهاب است.»
درمان گلو درد با دیگر روش های طب سنتی
ترکیبات و داروهای گیاهی زیادی برای درمان گلو درد و سرماخوردگی وجود دارند، مصرف سرکه سیب، چای دارچین، دمنوش زردچوبه، دمنوش زغالاخته و پودرهای چهارتخم (که امروزه بصورت بسته بندی در داروخانه ها موجود است) هرکدام میتوانند به بهبود وضعیت گلو درد شما و مخصوصاً درمان گلو درد بدون علائم سرماخوردگی کمک کنند. نکته مهم این است که اگر این روشها را بیش از سه الی چهار روز پیش گرفتید و بهبودی خاصی در خود مشاهده نکردید حتماً به پزشک مراجعه کنید.

عصاره زنجبیل با دارا بودن خواص ضدالتهابی و باکتریایی به تسکین گلو درد کمک میکند، ترکیب این گیاه با لیمو و عسل یک معجون درمان گلو درد است که در فصول سرد سال یعنی پاییز و زمستان پرکاربرد است که به درمان سریع گلو درد کمک میکند.
درمان گلودرد با سایر دمنوشهای گیاهی
برخی افراد برای کاهش تحریک گلو از دمنوشهایی مانند بابونه، آویشن و دارچین استفاده میکنند. نوشیدنیهای گرم و ملایم ممکن است احساس خشکی و ناراحتی گلو را کاهش دهند، اما شواهد کافی برای اثبات درمان عفونت گلو با این گیاهان وجود ندارد. همچنین مصرف ترکیبات گیاهی غلیظ یا فرآوردههای ناشناخته میتواند در بعضی افراد باعث حساسیت یا تداخل دارویی شود. در صورت بروز علائم شدید، ادامهدار بودن گلودرد یا عدم بهبودی با مراقبتهای معمول، نباید مراجعه به پزشک را به امید تأثیر دمنوشها به تعویق بیندازید.
استفاده از دستگاه بخور برای درمان خشکی گلو
هوای خشک محیط میتواند باعث افزایش خشکی و تحریک حلق شود. استفاده از دستگاه بخور سرد و تمیز به حفظ رطوبت محیط کمک میکند و ممکن است علائم خشکی گلو را کاهش دهد. بهتر است مخزن دستگاه را طبق دستورالعمل سازنده مرتب تمیز کنید و از باقی ماندن آب آلوده در آن جلوگیری کنید. استفاده از بخار آب بسیار داغ نیز به دلیل خطر سوختگی، بهخصوص برای کودکان، توصیه نمیشود.
راهکارهای تکمیلی گیاهی
- ریشه شیرینبیان: دارای خواص ضدالتهابی قوی است که غرغره دمکرده آن التهاب و خارش شدید گلو را آرام میکند.
- گل ختمی و پنیرک: به دلیل داشتن ماده موسیلاژ (لعاب طبیعی)، لایهای محافظ روی مخاط گلو ایجاد کرده و سرفههای خشک را تسکین میدهند.
- قرقره جوششیرین و نمک: حل کردن نصف قاشق چایخوری جوششیرین همراه کمی نمک در یک لیوان آب گرم، محیط گلو را قلیایی کرده و مانع از رشد باکتریها میشود.
درمان های دارویی گلو درد
برای درمان گلو درد داروهایی وجود دارد که شما بدون نسخه پزشک میتوانید آنها را تهیه کنید، اما میزان و نحوه مصرف آن را باید بدانید، در هر صورت پیشنهاد ما همانطور که گفته شد مراجعه به پزشک در صورت مؤثر نبودن مراقبتهای خانگی است. داروهایی که برای درمان گلودرد میتوانید تهیه کنید عبارتاند از:
- استامینوفن
- شربت دیفن هیدرامین
- شربت برم هگزین
- اسپری گلودرد که حاوی آنتیسپتیک خفیف مثل فنول یا یک ماده خنککننده مثل مونول یا اکالیپتوس است.
- شربت های سرفه گیاهی

دارو های نام برده شده گاهی توسط مردم به عنوان قرص گلو درد نامیده میشوند، درحالیکه هر کدام مصارف متفاوت دیگری نیز دارند. علاوه براین داروها مصرف خودسرانه آنتی بیوتیک نیز برای درمان گلو دردها بالا است. اگر قصد استفاده از آنتی بیوتیک ها را برای درمان گلو درد خود دارید پیشنهاد میکنیم بخش بعدی را به طور دقیق مطالعه کنید.
جدول داروهای مورد استفاده برای تسکین گلودرد
| نام دارو یا فرآورده | کاربرد اصلی | محدودیت مهم |
| استامینوفن | کاهش درد و تب | مصرف بیش از حد به کبد آسیب میزند. |
| ایبوپروفن | کاهش درد، تب و التهاب | برای برخی بیماران گوارشی و کلیوی مناسب نیست. |
| قرص مکیدنی بیحسکننده | کاهش موقت درد گلو | به محدودیت سنی و دستور مصرف توجه شود. |
| اسپری گلو | تسکین موضعی ناراحتی گلو | اثربخشی به ترکیبات محصول بستگی دارد. |
| آنتیهیستامین | کاهش علائم آلرژی و ترشحات بینی | ممکن است باعث خوابآلودگی و خشکی دهان شود. |
| داروهای کنترل رفلاکس | کاهش علائم ناشی از بازگشت اسید معده | فقط برای موارد مرتبط با رفلاکس کاربرد دارند. |
| آنتیبیوتیکها | درمان عفونتهای باکتریایی تأییدشده | باید با تجویز و تشخیص پزشک مصرف شوند. |
مصرف آنتی بیوتیک برای گلو درد
به طور کلی آنتی بیوتیک به ماده یا ترکیبی گفته میشود که توانایی از بین بردن میکروارگانیسمها را دارد. منظور از میکروارگانیسمها جانداران ذرهبینی مانند انواع باکتریهای برخی آغازیان و قارچها هستند. آنتی بیوتیک ها توانایی از بین بردن و یا متوقف ساخت روند رشد این موجودات را دارند و در اکثر مواقع روی ویروسها بیتأثیر هستند. نکته مهمی که در مورد مصرف آنتی بیوتیک ها وجود دارد، این است که متأسفانه بسیاری از مردم جامعه ما امروزه به غلط برای درمان بیماریهای ویروسیای نظیر سرماخوردگی و آنفولانزا به شکل خودسرانه از آنتی بیتوتیک ها استفاده میکنند. برای درمان گلو درد نیز آنتی بیوتیک ها فقط روی عفونتهای باکتریایی گلو مؤثر هستند و گلودردهای ویروسی مانند آنفولانزا و سرماخوردگی و … را درمان نمیکنند. مشکل اصلی اینجاست که با مصرف سرخود آنتی بیوتیک ها اثر آنها به مرور زمان کاهش پیدا کرده و به اصطلاح عامیانه دارو ضعیف می شود.
چه زمانی باید آنتی بیوتیک مصرف کنیم؟
در صورتی که عامل بیماری شما عفونت باکتریایی مثل استرپتوکوک باشد پزشک آنتیبیوتیک تجویز میکند. آموکسی سیلین و پنی سیلین، آزیترومایسین از معروفترین آنتی بیوتیک های درمان عفونتهای باکتریایی هستند. آنتی بیوتیک ها معمولاً توسط پزشک برای دوره مصرف 10 روزه برای جلوگیری از عوارض جدی بیماریها مانند پنومونی، برونشیت و تب روماتیسمی تجویز می شوند. نکته مهم در مصرف آنتی بیوتیک، طی کردن کامل طول دوره درمان است؛ زیرا توقف زود هنگام مصرف آنتی بیوتیک ممکن است بعضی از باکتریها را زنده نگه داشته و با افزایش مقاومت آنها سبب ظهور مجدد بیماری شود.
فواید مصرف آنتی بیوتیک
- آنتی بیوتیک ها توانایی مقابله با انواع عفونتهای باکتریایی را دارند.
- از آنتی بیوتیک ها در برخی موارد برای از بین بدن عفونتهای احتمالی قبل از عملهای جراحی استفاده میشود
- آنتی بیوتیک ها سرعت عمل و دقت بسیار بالایی در شناسایی عامل بیماری دارند.
مضرات مصرف آنتی بیوتیک
- مصرف مداوم و خودسرانه آنتی بیوتیک ها موجب مقاومت بدن به داروهایی شیمایی و همچنین مقاومت باکتریها میشود.
- در صورت به وجود آمدن مقاومت آنتیبیوتیکی در شرایط بالا، روند درمان بسیار طولانیتر خواهد شد و احتمال آسیب به بدن افزایش مییابد.
- بعضی از آنتی بیوتیک ها عوارض جانبی خاصی دارند، گزارشهایی درباره آسیبهای گوارشی، استخوانی و حساسیت به نور آفتاب پس از مصرف این داروها گزارش شده است؛ بنابراین لازم هست که حتماً قبل از مصرف آنتی بیوتیک با پزشک خود مشورت کنید.
بهترین آنتی بیوتیک برای درمان گلو درد
یکی از شایعترین باکتریهایی که باعث گلو درد میشود، استرپتوکوک گروه A است. دوره نهفتگی استرپتوکوک حدود چهار روز است و داروی آزیترومایسین بهعنوان یک آنتی بیوتیک که درمان بسیاری از عفونتها از جمله همین عفونت گلویی تجویز میشود؛ بنابراین استفاده از آزیترومایسین برای گلو درد بهترین راه درمانی برای مقابله با این گروه از عفونتهای باکتریایی است. به خاطر داشته باشید که قرص آزیترومایسین نیز مانند سایر آنتی بیوتیک ها برای درمان بیماریهای ویروسی کاربردی ندارد و برای گلودرد استرپتوکوکی و برونشیت و سینه پهلو و عفونتهای کلامیدیایی مورد استفاده قرار می گیرد. توجه کنید که مقدار و چگونگی مصرف این آنتی بیوتیک باید حتماً توسط پزشک تعیین شود.

آزیترومایسین به شکل قرص و شربت نیز در داروخانه ها به فروش میرسد. مصرف خوراکی این آنتی بیوتیک ممکن است بصورت تک دوز و یا بصورت دوره ی 3 تا 5 روزه باشد، مقدار و چگونگی مصرف آن باید توسط پزشک صورت بگیرد.
بیشتر بخوانید: بهترین شربت گلو درد بزرگسالان
تشخیص گلودرد چگونه انجام میشود؟
از آنجا که گلودرد میتواند دلایل مختلفی داشته باشد، تشخیص علت اصلی آن برای انتخاب روش درمان مناسب اهمیت زیادی دارد. پزشک با بررسی علائم، معاینه حلق و لوزهها و در صورت نیاز انجام آزمایشهای تشخیصی میتواند مشخص کند که آیا درد گلو ناشی از عفونت ویروسی، باکتریایی یا عوامل غیرعفونی است.
معاینه حلق و لوزهها
در مرحله اول، پزشک وضعیت حلق، لوزهها، زبان و غدد لنفاوی گردن را بررسی میکند. قرمزی حلق، تورم لوزهها، وجود لکههای سفید، تب و حساسیت غدد لنفاوی میتوانند به تشخیص علت احتمالی گلودرد کمک کنند.
با این حال، معاینه ظاهری بهتنهایی همیشه برای تشخیص عفونت استرپتوکوکی کافی نیست.
آزمایش سریع استرپتوکوک (Rapid Strep Test)
یکی از روشهای تشخیص عفونت باکتریایی گلو، آزمایش سریع استرپتوکوک است. در این روش، پزشک با استفاده از یک سواب استریل از قسمت انتهایی حلق نمونهبرداری میکند تا وجود باکتری استرپتوکوک گروه A بررسی شود.
نتیجه این آزمایش معمولاً در مدت کوتاهی مشخص میشود و به پزشک کمک میکند درباره نیاز به درمان آنتیبیوتیکی تصمیم بگیرد.
کشت گلو (Throat Culture)
کشت گلو روش دیگری برای شناسایی باکتریهای عامل عفونت است. در این روش، نمونه گرفتهشده از حلق در محیط آزمایشگاهی قرار میگیرد تا رشد احتمالی باکتریها بررسی شود.
اگر آزمایش سریع استرپتوکوک در کودک سه سال به بالا منفی باشد، در شرایطی که احتمال عفونت همچنان مطرح است، ممکن است پزشک انجام کشت گلو را نیز توصیه کند. در بزرگسالان معمولاً پس از نتیجه منفی آزمایش سریع، انجام کشت گلو ضرورت ندارد؛ مگر اینکه شرایط بالینی تصمیم دیگری را ایجاب کند. بنابراین، برای تشخیص دقیق گلودرد باکتریایی نباید تنها به وجود تب، تورم لوزه یا لکههای سفید در گلو اکتفا کرد.
گلودرد چند روز طول میکشد؟
مدت زمان بهبود گلودرد به علت ایجاد آن و شرایط جسمانی فرد بستگی دارد. بیشتر گلودردهای ساده طی حدود یک هفته بهبود پیدا میکنند؛ اما در بعضی شرایط ممکن است علائم برای مدت بیشتری ادامه داشته باشند.
- گلودرد ویروسی: معمولاً طی حدود یک هفته بهتدریج بهتر میشود.
- گلودرد استرپتوکوکی: با درمان آنتیبیوتیکی مناسب معمولاً سریعتر بهبود پیدا میکند.
- گلودرد ناشی از آلرژی: ممکن است تا زمانی که فرد در معرض ماده حساسیتزا قرار دارد، ادامه پیدا کند.
- گلودرد ناشی از رفلاکس: در صورت کنترل نکردن رفلاکس ممکن است به شکل مکرر بروز کند.
- گلودرد ناشی از خشکی هوا: معمولاً با برطرف کردن عامل خشکی و مراقبت مناسب کاهش پیدا میکند.
در بعضی موارد، حتی بعد از بهبود عفونت ممکن است سرفه یا گرفتگی صدا برای مدت بیشتری باقی بماند. به نقل از سرویس سلامت ملی بریتانیا (NHS):
«گلودردها معمولاً طی یک هفته بهصورت خودبهخود بهبود پیدا میکنند.»
اگر گلودرد بیش از یک هفته ادامه پیدا کرد، مرتباً عود کرد یا شدت آن افزایش یافت، بهتر است برای بررسی علت به پزشک مراجعه کنید.
چگونه از ابتلا به گلودرد و انتقال عفونت جلوگیری کنیم؟
بسیاری از گلودردها به دلیل عفونتهای تنفسی ایجاد میشوند و رعایت بهداشت فردی میتواند احتمال انتقال عوامل بیماریزا را کاهش دهد. برای پیشگیری از گلودرد و عفونتهای مرتبط با آن، بهتر است نکات زیر را رعایت کنید:
- دستهای خود را مرتب با آب و صابون بشویید.
- از استفاده مشترک از لیوان، قاشق و وسایل شخصی خودداری کنید.
- هنگام سرفه و عطسه از دستمال یا قسمت داخلی آرنج استفاده کنید.
- از تماس نزدیک با افراد مبتلا به عفونت تنفسی خودداری کنید.
- در محیطهای آلوده یا دارای دود سیگار حضور نداشته باشید.
- آب و مایعات کافی مصرف کنید.
- در صورت ابتلا به عفونت، توصیههای پزشک درباره استراحت و کاهش تماس با دیگران را رعایت کنید.
اگر عفونت استرپتوکوکی تأیید شده باشد، فرد باید طبق توصیه پزشک تا زمان نداشتن تب و گذشت حداقل ۱۲ تا ۲۴ ساعت از شروع درمان آنتیبیوتیکی مناسب در خانه بماند.
برای درمان گلو درد چه وقت باید به دکتر مراجعه کنیم؟
گلو درد ویروسی معمولاً بین ۲ تا ۷ روز بهبود پیدا میکند ولی در صورت تداوم گلو درد و وجود علائم زیر بهتر است به پزشک مراجعه کنید:
- گلو درد شدید
- مشکل بلع یا باز کردن دهان
- مشکل تنفس یا درد هنگام تنفس
- درد مفاصل دندان
- تب بالاتر از 38 درجه سانتیگراد
- گردن درد شدید تا خفیف
- گوش درد
- دیدن خون در بزاق یا خلط
جمع بندی
گلودرد یکی از مشکلات شایع دستگاه تنفسی است که میتواند به دلیل عفونتهای ویروسی، باکتریایی، آلرژی، خشکی هوا، رفلاکس معده یا تحریک تارهای صوتی ایجاد شود. به همین دلیل، برای انتخاب بهترین روش درمان گلودرد باید ابتدا علت اصلی آن را شناخت.
در گلودردهای خفیف، نوشیدن مایعات کافی، استراحت، قرقره آب نمک ولرم، مصرف غذاهای نرم و استفاده از دستگاه بخور میتوانند به کاهش ناراحتی کمک کنند. در صورت نیاز نیز داروهای تسکیندهنده مانند استامینوفن و ایبوپروفن با توجه به شرایط فرد قابل استفاده هستند. اگر گلودرد ناشی از عفونت باکتریایی استرپتوکوک باشد، ممکن است پزشک مصرف آنتیبیوتیک را ضروری بداند. در مقابل، مصرف این داروها برای گلودردهای ویروسی نهتنها فایدهای ندارد، بلکه میتواند خطر مقاومت آنتیبیوتیکی را افزایش دهد.
در صورت تداوم درد، تب بالا، دشواری در بلع یا بروز علائم هشداردهنده، مراجعه به پزشک را به تعویق نیندازید. برای تهیه فرآوردههای دارویی و محصولات بهداشتی مورد نیاز، میتوانید از خدمات داروخانه آنلاین جوردارو استفاده کنید و با توجه به نیاز خود و راهنمایی پزشک یا داروساز، محصول مناسب را انتخاب کنید.
منبع: Healthline
سوالات متداول
سریعترین روش درمان گلودرد در خانه چیست؟
نوشیدن مایعات کافی، قرقره آب نمک ولرم، مصرف غذاهای نرم، استراحت و استفاده از دستگاه بخور سرد تمیز میتوانند به تسکین گلودرد کمک کنند. در صورت نیاز، داروهای مسکن مانند استامینوفن یا ایبوپروفن نیز با توجه به شرایط فرد قابل استفاده هستند.
۲. برای گلودرد چه بخوریم؟
سوپ گرم، پوره سیبزمینی، فرنی، ماست، عسل و نوشیدنیهای ملایم میتوانند هنگام گلودرد انتخابهای مناسبی باشند. غذاهای نرم و مرطوب معمولاً راحتتر بلعیده میشوند. همچنین مصرف خوراکیهای خنک مانند بستنی در بعضی افراد به کاهش موقت درد کمک میکند.
۳. آیا بستنی برای گلودرد مفید است؟
بله، بستنی و خوراکیهای خنک ممکن است بهصورت موقت باعث تسکین درد و کاهش احساس سوزش گلو شوند. برخلاف تصور رایج، خوردن بستنی بهخودیخود باعث ایجاد عفونت گلو نمیشود. با این حال، اگر غذای سرد باعث تشدید ناراحتی شما میشود، بهتر است از غذاهای ولرم و نرم استفاده کنید.
۴. آیا گلودرد بدون تب خطرناک است؟
گلودرد بدون تب همیشه نشانه بیماری خطرناک نیست. حساسیت، خشکی هوا، تنفس دهانی، رفلاکس معده و برخی عفونتهای ویروسی میتوانند بدون افزایش دمای بدن باعث درد گلو شوند. با این حال، اگر گلودرد شدید یا ماندگار باشد، باید علت آن بررسی شود.
۵. چرا صبحها با گلودرد از خواب بیدار میشویم؟
گلودرد صبحگاهی ممکن است به دلیل تنفس از راه دهان هنگام خواب، گرفتگی بینی، خشکی هوای اتاق، خروپف یا رفلاکس معده ایجاد شود. اگر این مشکل مرتب تکرار میشود، بهتر است علت اصلی آن توسط پزشک بررسی شود.
۶. علت گلودرد یکطرفه چیست؟
التهاب یک لوزه، عفونت موضعی، آسیب بافتی و گاهی آبسه اطراف لوزه میتوانند باعث گلودرد یکطرفه شوند. اگر درد شدید باشد و با تب، تورم یکطرفه، مشکل در بلع یا باز کردن دهان همراه شود، باید سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
۷. آیا قرقره آب نمک برای گلودرد مؤثر است؟
قرقره آب نمک ولرم میتواند به کاهش موقت ناراحتی و تحریک گلو کمک کند. برای تهیه آن، نصف قاشق چایخوری نمک را در یک لیوان آب گرم حل کنید، محلول را قرقره کرده و بیرون بریزید. از بلعیدن آب نمک خودداری کنید.
۸. چگونه گلودرد ویروسی را از گلودرد باکتریایی تشخیص دهیم؟
گلودرد ویروسی معمولاً با علائمی مانند سرفه، عطسه، آبریزش بینی و گرفتگی صدا همراه است. در مقابل، گلودرد استرپتوکوکی ممکن است با تب، شروع ناگهانی درد، التهاب لوزهها و حساسیت غدد لنفاوی گردن همراه باشد. البته برای تشخیص قطعی در موارد مشکوک، آزمایش سریع استرپتوکوک یا کشت گلو لازم است.
۹. آیا گلودرد به آنتیبیوتیک نیاز دارد؟
خیر، بیشتر گلودردها ناشی از عفونتهای ویروسی هستند و با آنتیبیوتیک درمان نمیشوند. این داروها فقط در شرایطی که عفونت باکتریایی مانند استرپتوکوک گروه A تأیید شود یا پزشک بر اساس شرایط بالینی مصرف آنها را ضروری بداند، تجویز میشوند.
۱۰. آیا مکملها میتوانند گلودرد را درمان کنند؟
مکملهای غذایی جایگزین داروهای درمانکننده عفونت نیستند و نباید از آنها انتظار درمان قطعی گلودرد را داشت. اگر با عبارت «خرید مکمل گلو درد» به دنبال محصولی برای بهبود این مشکل هستید، باید بدانید مکملها صرفاً در صورت وجود کمبودهای تغذیهای یا نیاز مشخص میتوانند به تأمین مواد مغذی کمک کنند و جایگزین درمان پزشکی نمیشوند.
۱۱. چه زمانی برای گلودرد باید آزمایش بدهیم؟
اگر علائمی مانند شروع ناگهانی گلودرد، تب، تورم لوزهها و درد غدد لنفاوی گردن وجود داشته باشد و نشانههای واضح عفونت ویروسی دیده نشود، پزشک ممکن است آزمایش سریع استرپتوکوک یا کشت گلو را توصیه کند. تصمیم درباره انجام آزمایش باید بر اساس معاینه و ارزیابی احتمال ابتلا به عفونت باکتریایی گرفته شود.